Krzysztof Jaskulowski

Drawing on scalar theory of locality and the concept of urban sociabilities, this paper discusses sociabilities, social encounters based on domains of commonality, between middling migrants and local inhabitants in three different settings in Poland. At the same time, however, the paper points out to the feeling of strangeness and otherness experienced by migrants due to cultural and social distance. In contrast to mainstream literature that concentrates on low-skilled migrants or elite professionals in global cities, the article focuses on middling migrants in two disempowered towns (Jelcz-Laskowice and Strzelin) and one city (Opole) within the Walbrzych Special Economic Zone in Poland. It shows the particularities of urban sociabilities in locations that lack well-established migrant communities and have peripheral status in the global economy.

For several years, receiving-country states have increasingly defined immigration as a security issue. This article reviews five recent books that analyse the issue of the securitisation of migration from different perspectives. The reviewed books address the securitisation of borders, the issue of refugees and their protection, and the consequences of securitisation for migrant minorities. Although they are not free from some flaws, all five books offer a valuable contribution to the literature and expand our knowledge. They fill gaps in the existing knowledge, review and systematise the literature and set new directions for future research. They also convincingly demonstrate the dangers and ambivalence of securitisation politics, including thousands of migrants' deaths and difficulties with migrant integration. They provoke the reader to think about alternatives to securitisation.

International migration is one of the key factors that shape our globalising world. An increasingly growing literature on migration reflects this significance of international population movements. This article reviews three recent books which focus on the role of nation-states in managing and shaping migration processes and examine the relation between national and human security. While the work of Elizabeth Mavroudi and Caroline Nagel takes a bird's-eye view of migration, it underlines the nation-state-centred perspective in migration studies. Gabriella Lazaridis and Wadia Khursheed focus on the member states of the European Union and analyse discourse, practice, and consequences of the securitization of migration which has dominated in Europe since 9/11. On the other hand, Innes's book also deals with securitization, but it concentrates on security seen 'from below'. Drawing on experiences of asylum seekers, Alexandria J. Innes criticizes the privileging of the nation-state in security analysis. Taken together, these works pose both empirical and normative questions about the role of the nation-state in the context of migration. Although the works do not provide ultimate answers, they suggest potential future research directions. I argue that there are two problems which seems to be particularly compelling. First, what are the functions and the consequences, given its current ineffectiveness, of securitisation policy? Second, how can state security be reconciled with inclusive human security?

The aim of this paper is to explore the patterns of local incorporation of migrant professionals in an urban context. It focuses on Wrocław, a Polish city that is not a traditional migration destination. Drawing on qualitative research, the paper analyses migrant trajectories of local incorporation in the context of their reasons for relocation, experiences and perspectives. The paper shows the irrelevance of ethnic networks for local incorporation. It demonstrates the role played by the workplace and the Internet, which allows forming sociabilities based on commonalities and shared interests, irrespective of cultural differences. It also shows the inconsistency of the city's policies and calls for policy revision. The paper concludes that Wroclaw's policy seems not to correspond with the specificity of professional migration. It is argued that the city's policy is based on sedimentary and assimilationist logic that does not take into account migrants' reasons for relocation and perspectives.

This paper analyzes the migration experiences and strategies of Indian middle class professionals living in Wroclaw, Poland. Drawing on qualitative research, I explore the question of how and why they move to Wrocław. I argue that they see Wrocław not so much as a city in Poland and as their chosen destination, but rather as an entry point to the developed world. For Indian migrants, moving to Wroclaw is primarily a strategy for increasing social status and gaining new experiences that must be understood not only in terms of individualization processes but also in the context of building cultural capital.

The paper aims to explore the question of the cult of the national flag from a few selected angles. I focus in particular on the magical dimension of the national flag. My argument is that the central position of the flag in nationalism has much do to with a magical mode of thinking. However, this type of thinking cannot simply be regarded as the legacy of so-called primitive or preindustrial societies. On the contrary, I will argue that national flags are modern phenomena. The magic of the flag causes some people to behave as if the flag constituted an integral part of the nation. Damage of the flag is feared as desacralization, which may have direct consequences for the nation and threatens its existence. The magic of the flag is based on the confusion of two ontological domains: symbolic-metaphorical and metonymical-causal.

Our case study aimed to analyse the social construction of the impact of the 2012 European Football Championship on the Polish city of Wroclaw. To realise this aim, we conducted an analysis of 35 semi-structured interviews with select residents of Wroclaw; we also analysed the local press. Before presenting our findings, we briefly discuss the organisation of Euro 2012 and official discourse on this event in Poland to introduce a broader context. Referring to the Stuart Hall model of encoding/decoding, we argue that informants constructed the meaning of Euro 2012 in a negotiated manner. For example, they seemed to accept the thesis that Euro 2012 helped to modernise Wroclaw. However, they were suspicious of how and why modernisation projects were realised. Many argued that it was only because of external pressure that officials were able to act efficiently and honestly. It seems as though the respondents had rather low opinions of the competence of local authorities and did not trust in their ability to govern the city rationally and honesty. This observation is in accordance with a macro-social analysis of post-communist societies that speaks about a ‘culture of distrust’ or a ‘culture of cynicism’. We demonstrate that, in contrast to official discourse, residents of the city did not see any far-reaching and revolutionary social changes in Wroclaw.

The author focuses on Hans Kohn (1891–1971) who is generally regarded as the founding father of modern Anglophone academic research on nationalism. He was first to adopt a more neutral stance toward nationalism, one that made sustained attempt at dispassionate analysis of the phenomenon in order to define, classify and explain it. However, not only did he bring in a innovative and novel perspective to the subject by producing broad comparative studies but he was responsible for introducing one of the basic and long-lasting themes to the study of nationalism, namely a strongly moralistic distinction between a good nationalism, which he associated with the West, and a bad nationalism allegedly typical for the non-Western world. The paper discusses three questions: first, how did Kohn conceptualize the differences between the two types of nationalism? Second, how and why did he come to his conclusions and, finally, if it can be argued as many authors claim, that his discrimination between the two types of nationalism are valid and useful?

Carlton Joseph Huntley Hayes (1882-1964) initiated a systematic and comparative study of nationalism in English-speaking academia. He was the first to adopt a more neutral stance on nationalism, one that made a sustained attempt at dispassionate analysis of this phenomenon in order to define, classify and explain it. His main contribution to the field of nationalism studies was a book entitled The Historical Evolution of Modern Nationalism, which was published in 1931. Having analyzed European history Hayes identified six types of nationalism in this book, namely: humanitarian, Jacobin, traditional, liberal, integral and economic.

The aim of this article is to analyse an approach of Karl Marx and Frederick Engels to nationalism and related phenomena like nation-state, national movements, ethnicity and race .It is argued in the article that the writings of Marx and Engels did not provide any systematic and comprehensive approach to nationalism. There were various and contradictory trends in their writings on nationalism. It is usually said that Marx and Engels had no understanding of the significance of nationalism, and underestimated its strength. Their central thesis was that the essential division in society was not horizontal but vertical, i.e. not between nations but between classes. However, although they were usually critical of nationalist ideas, they were not immune to nationalism. Frequently, they took the nation for granted or exaggerated its significance in their analysis. Moreover, they at times defined the nation in biological terms. Occasionally, they spoke of different races whose capacities were determined by their anatomical features and claimed that some races were superior over the others.

The first part of the article concerns two well-known theories of nationalism, modernist theory and ethno-symbolic theory, connected with the names of Ernest Gellner and Anthony D. Smith. Discussing the specific features of the two approaches, the authors analyze the strong and weak points from the context of a third approach to nationalism, i.e. as a basic plane for the shaping of subjectivized human identity. A "nationalist theory of nation" is a specific way of thinking about apparently natural ties linking social communities and their territory and state.
The article shows how nationalist thinking uses metonyms and metaphors in order to create a mythical picture of a nation as a territorially-rooted community of values. Nationalism is attractive also because it allows a co-existence of metaphorical and metonymical figures which help intensify group identifications.

Juergen Habermas' conception of public sphere The aim of the article is to analyse the H aberm as' conception of public sphere developed in his book The Structural Transformation o f the Public Sphere. My ba­ sic goal is to provide introduction to Habermas early thought on the public sphe­ re which could be understandable for those who are not initiated to his works. I explicate the Habermas' concept of public sphere and its structural transforma­ tion. The analysis of Habermas theory is discussed in the historical context. Thus, part of the article is devoted to a history of the Institute for Social Research in Frankfurt. While H aberm as drew on some ideas of the Frankfurt School (for example, the concept of culture industry), he rejected the overt pessimism of his mentors and their disdain for the liberal democracy. Finally, I discuss some ina­ dequacies of Habermas theory (e. g. the neglect of exclusionary character of bo­ urgeois public sphere) and contrast his simplified model of audience reception with m ore nuanced model of decoding and encoding worked by Stuart Hall.

The Author analyzes the role of symbols in politics and, as an example, he analyzes the so-called ‘defense of the cross’ at the Krakowskie Przedmieście. He concentrates on the specificities and mechanisms that govern symbolic and ritual actions, as well as their consequences. There are two tracks of interpretation: anthropological and psychological tracks. From an anthropological point of view, the defense of the Cross is considered as magical action of syncretic consciousness that characterizes the "confusion" of two ontological orders: causal and symbolic. From a psychological perspective, the defense of the Cross may be interpreted as an example of political engagement based on the abstract idea of the nation; the defense would be primarily undertaken due to the improvement of self-esteem by co-operating with positively assessed a group. Both tracks should also be analyzed in the context of rational elements in symbolic and ritual actions (the problem of rationality was only briefly mentioned and requires further analysis).

This book explores attitudes towards migrants and refugees from North Africa and the Middle East during the so-called migration crisis in 2015-2016 in Poland. Beginning with an examination of Polish government policy and the discursive construction of refugees in the media, politics and popular culture, it argues that they identified refugees with Muslims, who were deemed to pose a threat to the Polish nation. This analysis establishes the Islamophobic public discourse which is shown to be variously reproduced, negotiated and contested in the nuanced study of Polish attitudes which follows. Drawing on original qualitative research and constructivist theory, the book examines differing stances towards refugees in the context of the lay understanding of the Polish nation and its boundaries. In doing so it demonstrates the influence of discourses that draw on an exclusionary concept of national identity and the potential for them to be mobilised against immigrants. This timely, theory-based case study will provide a valuable resource for students and scholars of Central and Eastern European politics, nationalism, race, migration and refugee studies.

Przedmiotem monografii jest analiza naukowej refleksji nad narodem i nacjonalizmem. Praca jest krytycznym przewodnikiem po problematyce studiów narodowościowych. Autor omawia podstawowe założenia głównych nurtów teoretycznych w badaniach nad nacjonalizmem, zwłaszcza etnosymbolizmu (Anthony D. Smith) i modernizmu (Ernest Gellner, Benedict Anderson). Współczesne koncepcje lokuje w historycznym kontekście, omawiając sposób ujmowania kwestii narodowej w klasycznej socjologii. Twórcy socjologii nie wypracowali spójnej i całościowej teorii narodu i nacjonalizmu, stworzyli jednak tradycje badawcze, które wpłynęły na współczesne stanowiska teoretyczne. W książce pokazuje przede wszystkim ewolucję myśli narodoznawczej polegającej na stopniowym odchodzeniu od realistycznego i substancjalnego pojmowania narodu w kierunku koncepcji „nacjonalizmu bez narodów”, czyli podejścia koncentrującego się na społecznych procesach nadawania rzeczywistości narodowego charakteru. Monografię zamykają trzy krótkie eseje poświęcone samemu zjawisku nacjonalizmu, stanowiące  jednocześnie propozycję dalszych badań. Szczególny nacisk został w nich położony na niedocenianą w głównych teoriach narodu i nacjonalizmu rolę myślenia mitycznego, magicznego i symbolicznego, a także na codzienne manifestacje nacjonalizmu w popkulturze.

The review discusses the book by John D. Kulczycki on the politics of national homogenization in the Third Reich and in post-war Poland in the Polish-German borderlands. Kulczycki’s book presents a comprehensive and well-structured analysis of the nationalising policies in the entire Polish-German borderland. Referring to the rich literature and primary sources, the author examines the main tenets of the Third Reich and
Poland’s post-war politics, their local implementation and the similarities and differences between policies in various regions. It is argued that is a very successful and valuable synthesis. The great merit of the book is that it is based on clear and solid theoretical premises.

Od kilkunastu lat w krajach Unii Europejskiej obserwujemy wzmożoną skłonność do traktowania imigracji, zwłaszcza z państw trzecich w kategoriach bezpieczeństwa narodowego. Imigranci postrzegani są jako zagrożenie dla państwa i narodu: rzekomo zabierają pracę tubylcom lub wyłudzają zasiłki obciążając nadmiernie system pomocy socjalnej, nie chcą się integrować i popełniają przestępstwa. Zamachy terrorystyczne przeprowadzane przez islamskich fundamentalistów wzmocniły tę tendencję i doprowadziły do powstania całej sieci instytucji i praktyk kontroli. Państwa starają się w rozmaity sposób ograniczać napływ " niepożądanych " imigrantów, równocześnie poddając nadzorowi osiadłe już mniejszości imigranckie, zwłaszcza muzułmańskie. Fakt, że terroryści na ogół urodzili się i wychowali w Europie wzbudził obawy, co do stopnia integracji muzułmańskich mniejszości i ich podatności na radykalizację. O ile istnieje spora literatura na temat polityki sekurytyzacji imigracji (a więc traktowania jej jako kwestii bezpieczeństwa, co przejawia się np. militaryzacji granic zewnętrznych UE, podpisywaniu umów z państwami trzecimi o deportacji, zwiększonej liczbie deportacji i detencji itd.), o tyle mniej wiadomo na temat jej konsekwencji z punktu widzenia członków mniejszości imigranckich, zwłaszcza kobiet. Dobrze więc, że Tania Saeed w książce , postanowiła przyjrzeć się temu, jak wygląda codzienne życie kobiet nieustannie podejrzewanych o skłonności do radykalizmu i poddanych różnym formom intensywnej kontroli zarówno formalnej, jak i nieformalnej. Książka powstała na podstawie pogłębionych wywiadów z 40 z kobietami, należącymi do mniejszości pakistańskiej w Zjednoczonym Królestwie. Wywiady odbyły się między 2010 a 2012 rokiem. Kobiety miały od 19 do 28 lat, studiowały lub ukończyły angielski uniwersytet i pracowały zawodowo w Wielkiej Brytanii. Wszystkie były muzułmankami, aczkolwiek różniły się stopniem religijności i zakresem przestrzegania tradycyjnych nakazów, zwłaszcza jeżeli chodzi o normy dotyczące ubioru. Książka prezentuje zatem wyniki badań jakościowych, których ze względu na niereprezentatywną próbę nie można generalizować na całą muzułmańską populację. Nie o to zresztą w takich badaniach chodzi: nie mają na celu pomiaru wpływu jednego czynnika na drugi czy rozkładu postaw w społeczeństwie, lecz rekonstrukcję intersubiektywnego świata badanych, znaczenia jakie sami przypisują otaczającej ich rzeczywistości. Punkt wyjścia Saeed to analiza obrazu muzułmanina w dyskursie publicznym w Zjednoczonym Królestwie. Odwołując się do autorka argumentuje, że ten obraz trzeba widzieć w szerszym historycznym kontekście jako kontynuację orientalistycznego dyskursu, który przeciwstawiał racjonalny i cywilizowany Zachód emocjonalnemu i dzikiemu Bliskiemu Wschodowi. Zgodnie z tą logiką mężczyzna muzułmanin najczęściej bywa przedstawiany jako skłonny do przemocy irracjonalny radykał. Obraz kobiety muzułmanki oscyluje natomiast między dwoma biegunami: bezwolną, pasywną ofiarą męskiej dominacji, która potrzebuje pomocy i niebezpieczna religijna fanatyczka gotowa zabijać w imię islamu. Ten ostatni stereotyp upodabniający obraz muzułmanki do muzułmanina umocnił się w reakcji na proces

Dlaczego i w jakim celu ludzie przystępują do skrajnych organizacji? Brytyjska socjolożka Hilary Pilkington próbuje odpowiedzieć na to pytanie przyglądając się aktywistom Angielskiej Ligi Obrony (English Defence League). Organizacja powstała w 2009 roku w Luton w Zjednoczonym Królestwie w środowisku subkultury piłkarskich kibiców. Od tego czasu ALO stała się trwałym elementem brytyjskiego życia politycznego organizując cyklicznie demonstracje, które przyciągają od kilkuset do kilku tysięcy uczestników. Liczebność samej Ligii szacuje się na przynajmniej 25 – 30 tysięcy członków, co czyni ją jednym z największym ulicznych ruchów protestu w Wielkiej Brytanii (Barlett, Litter, 2011: 5). W przeciwieństwie do tradycyjnych brytyjskich partii skrajnie prawicowych (takich jak Front Narodowy czy Brytyjska Partia Narodowa) ALO nie odwołuje się w oficjalnych deklaracjach do anty-imigranckiej i rasistowskiej ideologii, lecz głosi, że występuje jedynie przeciwko islamowi. Liga postrzega islam nie tyle jako jedną z religii brytyjskiego społeczeństwa, ile jako agresywną i ekspansywną polityczną ideologię, która zagraża prawom człowieka i demokracji. Jednak członkowie organizacji często narzekają, że mimo oficjalnych deklaracji media przedstawiają ALO jako ugrupowanie rasistowskie i neonazistowskie. Pilkington chce wyjść poza moralizatorski medialny obraz i przyjrzeć się temu, jak sami aktywiści rozumieją swoją działalność w Lidze. W tym celu przeprowadziła trzyletnie badania etnograficzne, polegające na obserwacji uczestniczącej demonstracji i spotkań zarówno formalnych jak i nieformalnych członków ALO. Zebrała także trzydzieści jeden wywiadów z aktywistami oraz wzięła pod lupę strony internetowe i portale związane z ruchem. Takie podejście pozwoliło wyjść poza analizy formalnej struktury, ideologicznych deklaracji, oficjalnego programu, lecz skoncentrować się na poglądach samych uczestników ruchu: jak sami działacze interpretują ideologię ALO, jak widzą sens swojej aktywności w tej organizacji i jak widzą jej cele. Tego typu badania radykalnych organizacji są stosunkowo rzadkie (por. Blee 2002). Naukowcy – argumentuje autorka – mają skłonność do patalogizowania ruchów, które przeczą ich systemowi wartości. Dlatego – kontynuuje – wolą trzymać się z daleka od tych ruchów i preferują analizy, które nie wymagają kontaktu lub zakładają bardzo ograniczoną styczność z radykalnymi aktywistami (np. badania kwestionariuszowe czy analizy oficjalnych dokumentów). Jednak równie duże znaczenie ma fakt, iż

Będzie krótko, bo książce moim zdaniem nie warto poświęcać większej uwagi. Marek Migalski w pracy Naród urojony, Wydawnictwo Liberte, Łódź 2017, ss.185 postanowił odpowiedzieć na pytanie czym jest naród i dlaczego uwiódł wyobraźnię milionów ludzi. Ex polityk, blisko swego czasu związany z Prawem i Sprawiedliwością, nagle odkrył socjologię narodu i nacjonalizmu, ale najwyraźniej zabrakło mu czasu, żeby ją zrozumieć i przemyśleć. Intelektualne niedostatki nadrabia natomiast neoficką gorliwością: tak jak wcześniej ochoczo służył nacjonalistycznej ideologii, tak teraz bezrefleksyjnie, ale za to z zapałem krytykuje pojęcie narodu.

Nie ma chyba naukowca w Polsce, który wywoływałby większe emocje i długotrwałe dyskusje niż Jan Tomasz Gross. Paweł Dobrosielski w książce pt " Spory o Grossa. Polskie problemy z pamięcią o Żydach " (Instytut Badań Literackich, Warszawa 2017) postanowił przyjrzeć się recepcji pism autora Sąsiadów. Przedmiotem jego analizy są wypowiedzi elit symbolicznych (dziennikarzy, naukowców, polityków, duchownych itd.): teksty naukowe i publicystyczne, zapisy spotkań otwartych, wywiady radiowe i telewizyjne, listy otwarte – funkcjonujące w ogólnopolskim obiegu komunikacyjnym. W duchu Michela Foucaulta bada swoistą logikę wytwarzania sensownych tekstów na temat Grossa.

Recenzja: Recee Jones w niewielkiej książce „Violent Borders. Refugees and the Right to Move”, London, Verso, pp. 172. W latach 2005 – 2014 na świecie zginęło około 40 tysięcy ludzi próbując przekroczyć granice między państwami. Najwięcej migrantów topi się w Morzu Śródziemnym w drodze do Unii Europejskiej: w ostatnich latach kilka tysięcy rocznie. Recee Jones w niewielkiej książce " Violent Borders. Refugees and the Right to Move " , London, Verso, pp. 172 analizuje niebezpieczne konsekwencje postępującej od kilkunastu lat militaryzacji i sekurytyzacji granic państwowych. Jak argumentuje: " uszczelnianie granicy za pomocą praktyk bezpieczeństwa jest źródłem przemocy, a nie odpowiedzią na nią " (16). Słowem, pilnie strzeżone granice państwowe nie rozwiązują żadnych problemów, same są problemem i należy je znieść. Każdy powinien mieć swobodę przemieszczania się w skali całego globu. Jednak w świetle analizowanych w książce trendów trudno w przewidywalnej przyszłości wyobrazić sobie taką sytuację. Liczba utonięć migrantów w Morzu Śródziemnym Tytuł książki jest nieco mylący, ponieważ autora nie interesują tylko uchodźcy czy ich prawa, którym de facto poświęca stosunkowo niewiele miejsca. Jones analizuje rolę granic w szerokim historycznym kontekście w związku z powstawaniem nowoczesnych terytorialnych państw w Europie. Idąc śladem socjologów historycznych podważa zdroworozsądkowe przekonanie, że granice od zawsze towarzyszyły państwom. Przez większość swojej historii państwa nie miały ściśle wytyczonych granic, rozdzielały je raczej pogranicza, pasy ziemi niczyjej, terytoria o krzyżujących się lojalnościach i zależnościach. Dopiero nowożytna rewolucja kartograficzna stworzyła techniczne warunki wyznaczania precyzyjnych linii granicznych. A Traktat westfalski umożliwił powstanie instytucji zainteresowanej wyłączną kontrolą tego, co dzieje się na ściśle wyznaczonym terytorium: nowoczesnego suwerennego państwa. Autor śledzi zmienną naturę tej kontroli pokazując, że początkowo ograniczania dotyczyły głównie wewnętrznych ruchów ludnościowych, zwłaszcza ludzi biednych. W XIX wieku państwa zaczęły z różną intensywnością kontrolować przepływ ludzi przez granice. Jednak dopiero początek XX wieku przyniósł powszechny i trwały system paszportów i wiz, któremu od lat 90. XX wieku towarzyszy praktyka i retoryka " uszczelniania " zagrożonych granic. Paradoksalnie, upadek muru berlińskiego zbiegł się z powstaniem dziesiątków innych murów. Jones omawia tylko kilka takich granic: USA z Meksykiem, EU z Marokiem, Izraela z Palestyną (Zachodni Brzeg), Indii z Bangladeszem, Bangladeszu z Birmą, a także granice morską Australii,

Politycy prawicy lubią krytykować Unię Europejską za rzekomą politykę otwartych drzwi, która grozi zalaniem kontynentu przez " hordy barbarzyńców ". Jednak polityka migracyjna w UE w rzeczywistości jest bardzo restrykcyjna, co dobitnie pokazuje książka Maurizio Albahari Crimes of Peace: Mediterranean Migrations at the World's Deadliest Border, Philadelphia, University of Pennsylvania Press, 2015, pp. 272. Odwołując się do koncepcji Michela Foucaulta i Giorgio Agembena autor śledzi na przykładzie Włoch genealogię swoistego karcelarnego archipelagu, mającego na celu odstraszenie, przechwycenie, identyfikację, detencję i deportację " niepożądanych " migrantów. System powstał na początku lat 90. XX wieku w odpowiedzi na migracje z Albanii. Początkowo Albańczyków jako uciekinierów z komunistycznego kraju witano ciepło: dostawali prawo pobytu, zezwolenie na pracę itd. Szybko jednak politycy zaczęli mówić o " kryzysie " i " islamskim zagrożeniu ". A kryzys wymaga nadzwyczajnych środków. Powstała szara strefa dyskrecjonalnej władzy państwa, której istnienie maskowano za pomocą humanitarnego języka (np. chociaż uchodźców zamykano w ośrodkach, to nazywano ich gośćmi, nigdy zatrzymanymi czy internowanymi). Co więcej, wyjątkowe rozwiązania uległy instytucjonalizacji i technokratyzacji, stały się biurokratyczną rutyną, która rzadko bywa przedmiotem publicznej dyskusji, by wymienić odmawianie prawa złożenia podania o status uchodźcy bez możliwości odwołania na podstawie arbitralnej decyzji policji, zamykanie w ośrodkach pozbawionych mechanizmów kontroli, umowy z Albanią, której siły zbrojne miały patrolować wybrzeże i zawracać migrantów itd. Przykład Włoch ilustruje procesy zachodzące również w innych krajach UE, także w czasie ostatniego kryzysu migracyjnego (a raczej tzw. kryzysu, uzupełnijmy na marginesie rozważania autora: 84% światowej populacji uchodźców przebywa w krajach rozwijających się, a 28% w najbiedniejszych. Wśród 10 krajów z największą liczbą uchodźców jest tylko 1 z UE: Niemcy. Biorąc pod uwagę wartość PKB, to UE przyjmuje bardzo niewielu uchodźców). Autor analizuje szerszy kontekst przywołując historie ludzi, które zebrał w trakcie dziesięcioletnich badań etnograficznych. Przytoczmy opowieść Alego, która jak w soczewce skupia sprzeczności i paradoksy unijnej polityki wobec uchodźców: W latach 90. chcąc uniknąć poboru do talibańskiej armii Ali uciekł do Iranu. W Iranie ukrywał się i pracował na czarno przez 3 lata (Iran często deportuje afgańskich uchodźców). Dzięki opłaceniu przemytników, co kosztowało go 2,500$, udało mu się pieszo przez góry przedostać do Turcji. W Turcji bez szans na uzyskanie statusu uchodźcy pracował znów na czarno przez 2,5 roku. Dwukrotnie usiłował dotrzeć do Grecji ale greccy policjanci bili go i odsyłali do Turcji. W końcu za trzecim razem, schował się na promie, jakoś się udało. Ale jego towarzysz się udusił. W Grecji bez szans na legalizację pobytu pracował w rolnictwie przez 1.5. roku (większość aplikacji o status uchodźcy Grecja odrzucała). Ostatecznie po kilku próbach wylądował we Włoszech. W sumie cała podróż przez Afganistan, Iran, Turcję i Grecję trwała 8 lat.

Od czasu zwycięstwa wyborczego Prawa i Sprawiedliwości politycy i dziennikarze zadają pytanie o jego przyczyny. Odkąd poszerzając zakres swej władzy politycy tej partii zaczęli podważać podstawy demokratycznego ładu, rozpoczęła się też dys-kusja na temat jej rzeczywistych celów. Odpowiadając na pierwsze pytanie komentatorzy doszli do zgody co do kluczowej roli socjalno-populistycznego programu PiS, jednak druga debata toczy się nie-mrawo, będąc pełną twierdzeń tyleż rozpaczliwych, ile niemądrych, jak choćby to, że Jarosław Kaczyński pragnie się zemścić za śmierć brata, czy że dąży do władzy dla samej władzy. Obecnie uwaga komentatorów skupia się na taktyce uczestni-ków trwającego konfliktu politycznego. Słabością ich rozważań jest brak jasnej świadomości celów rządzącej partii. A te nie są wcale ukrywane, są systematycznie realizowane – i mają wiele wspólnego z rzeczywistymi przyczynami jej wyborczego zwycięstwa. Chodzi jej o budowę państwa podporządkowanego ideologii nacjona-listycznej i w jej duchu prowadzącego systematyczną indoktrynację obywateli. Przyczyną tej zastanawiającej obojętności, bądź ślepoty na cele PiS jest fakt, że stanowią bardziej radykalną wersję idei nieobcych bodaj większości polskich polityków i publicystów. Rzecz jasna, zwycięstwa i stabilnego poparcia PiS nie można wytłumaczyć jednym czynnikiem. Niektóre z jego przyczyn są tyleż oczywiste, ile przeceniane, jak wspo-mniany program socjalny. Jednak PiS poparły i popierają bardzo różne grupy i kategorie społeczne, które trudno utożsamiać z pokrzywdzonymi i socjalnie wykluczonymi. Istota sukcesu tej partii w ostatnich wyborach, oprócz zdyscyplino-wanego elektoratu, polegała na zdolności przyciągnięcia różnorodnych wybor-ców.PiS wygrał w każdej grupie wiekowej, zawodowej, zarówno wśród mieszkańców wsi, jak i dużych miast, a także wśród ludzi z różnym wykształceniem. W zasadzie jedyna grupą, w której uzyskał nieco niższe poparcie niż PO, to dyrektorzy i spe-cjaliści. Mniej oczywistą, ale ważną przyczyną sukcesu PiS jest obecny w polskiej polityce milenaryzm, wyrażający się w oczekiwaniu, że polityka całościowo odmieni dogłęb-nie zepsute życie społeczne i niewydolne państwo. A skandale czy afery to nie tyle nieodłączna cecha rządu reprezentatywnego, tworzonego przez niedoskonałych przecież ludzi, ile przejaw dogłębnej moralnej korupcji i instytucjonalnej niewy-dolności, która wymaga radykalnej sanacji. Przejawem tego sposobu myślenia było przekonanie, propagowane nie tylko przez PiS, że III RP wyczerpała swoje możliwości i potrzebny jest wielki przełom, co znalazło wyraz w haśle stworzenia Czwartej Rzeczpospolitej, które przejęła partia Kaczyńskiego. Kryje się za tym dominująca chyba w Polsce wizja polityki jako realizacji wielkich idei i wynikająca stąd dezaprobata dla traktowania jej jako zwykłej działalności zawodowej.

Nacjonalizm definiuje rzeczywistość społeczną jako przestrzeń podzieloną z natury na narody, z których każdy cechuje się niepowtarzalną tożsamością. Każda jednostka, jeżeli chce być w pełni człowiekiem, musi utożsamiać się z jakimś narodem, a w przypadku konfliktu zobowiązań na pierwszym miejscu stawiać lojalność wobec swojej nacji. Naród to również jedyne prawomocne źródło władzy politycznej . Chociaż nacjonalizm w przeciwieństwie do innych izmów nie miał nigdy swoich wielkich myślicieli, to we współczesnej liberalnej filozofii polityki można zauważyć próby dowartościowania tego sposobu myślenia. Już zresztą w XIX wieku John Stuart Mill argumentował, że niepodobna stworzyć wolnych instytucji w zbiorowości niepołączonej narodowymi więzami. Współcześni liberałowie, by przywołać książki Juli Tamir, Willa Kymlicka czy Davida Millera, uwagę Milla próbowali rozwinąć w całościową koncepcję liberalnego nacjonalizmu. Mówiąc w ogromnym uproszczeniu, główna teza tej koncepcji brzmi, że liberalna demokracja może de facto sprawnie funkcjonować jedynie w ramach państwa narodowego, a idea jednostkowych wolności ma sens tylko w kontekście silnej przynależności narodowej. Teza budzi wątpliwości, chociażby z tego względu, że nie uwzględnia problemu demokracji na poziomie ponadnarodowym, warto ją jednak podkreślić, ponieważ w Polsce w politycznych debatach często przywołuje się figurę kosmopolitycznego liberała rzekomo wrogiego wszystkiemu, co związane z myśleniem w kategoriach narodowych. Chociaż tradycje liberalnego nacjonalizmu, również polskiego warte są przypomnienia, to o nie o tym będzie mowa. Nacjonalizm bowiem, zgodnie ze swoją Janusową naturą, przybiera również formy niebezpieczne zagrażające demokracji, ograniczonemu rządowi i jednostkowym wolnościom. Taką właśnie niepokojącą postać przyjął polski prawicowy nacjonalizm, który od ostatnich wyborów prezydenckich i parlamentarnych znajduje się w ofensywie. Trzema głównymi, chociaż nie wyłącznymi, filarami tego typu nacjonalizmu są: specyficzne rozumienie narodu, fuzja nacjonalizmu z katolicyzmem oraz psychologiczna potrzeba uznania i poczucie zagrożenia, które stoją u podstaw działań mających na celu demontaż liberalno-demokratycznego systemu i budowę autorytarnego i ksenofobicznego katolickiego państwa narodu polskiego.

Od czasu zwycięstwa wyborczego Prawa i Sprawiedliwości politycy i dziennikarze zadają pytanie o jego przyczyny. Odkąd poszerzając zakres swej władzy politycy tej partii zaczęli podważać podstawy demokratycznego ładu, rozpoczęła się też dys-kusja na temat jej rzeczywistych celów. Odpowiadając na pierwsze pytanie komentatorzy doszli do zgody co do kluczowej roli socjalno-populistycznego programu PiS, jednak druga debata toczy się nie-mrawo, będąc pełną twierdzeń tyleż rozpaczliwych, ile niemądrych, jak choćby to, że Jarosław Kaczyński pragnie się zemścić za śmierć brata, czy że dąży do władzy dla samej władzy. Obecnie uwaga komentatorów skupia się na taktyce uczestni-ków trwającego konfliktu politycznego. Słabością ich rozważań jest brak jasnej świadomości celów rządzącej partii. A te nie są wcale ukrywane, są systematycznie realizowane – i mają wiele wspólnego z rzeczywistymi przyczynami jej wyborczego zwycięstwa. Chodzi jej o budowę państwa podporządkowanego ideologii nacjona-listycznej i w jej duchu prowadzącego systematyczną indoktrynację obywateli. Przyczyną tej zastanawiającej obojętności, bądź ślepoty na cele PiS jest fakt, że stanowią bardziej radykalną wersję idei nieobcych bodaj większości polskich polityków i publicystów. Rzecz jasna, zwycięstwa i stabilnego poparcia PiS nie można wytłumaczyć jednym czynnikiem. Niektóre z jego przyczyn są tyleż oczywiste, ile przeceniane, jak wspo-mniany program socjalny. Jednak PiS poparły i popierają bardzo różne grupy i kategorie społeczne, które trudno utożsamiać z pokrzywdzonymi i socjalnie wykluczonymi. Istota sukcesu tej partii w ostatnich wyborach, oprócz zdyscyplino-wanego elektoratu, polegała na zdolności przyciągnięcia różnorodnych wybor-ców.PiS wygrał w każdej grupie wiekowej, zawodowej, zarówno wśród mieszkańców wsi, jak i dużych miast, a także wśród ludzi z różnym wykształceniem. W zasadzie jedyna grupą, w której uzyskał nieco niższe poparcie niż PO, to dyrektorzy i spe-cjaliści. Mniej oczywistą, ale ważną przyczyną sukcesu PiS jest obecny w polskiej polityce milenaryzm, wyrażający się w oczekiwaniu, że polityka całościowo odmieni dogłęb-nie zepsute życie społeczne i niewydolne państwo. A skandale czy afery to nie tyle nieodłączna cecha rządu reprezentatywnego, tworzonego przez niedoskonałych przecież ludzi, ile przejaw dogłębnej moralnej korupcji i instytucjonalnej niewy-dolności, która wymaga radykalnej sanacji. Przejawem tego sposobu myślenia było przekonanie, propagowane nie tylko przez PiS, że III RP wyczerpała swoje możliwości i potrzebny jest wielki przełom, co znalazło wyraz w haśle stworzenia Czwartej Rzeczpospolitej, które przejęła partia Kaczyńskiego. Kryje się za tym dominująca chyba w Polsce wizja polityki jako realizacji wielkich idei i wynikająca stąd dezaprobata dla traktowania jej jako zwykłej działalności zawodowej.